Kategorie lotów A1, A2, A3, co oznaczają
Kategoria otwarta dzieli loty na trzy podkategorie według tego, jak blisko ludzi latasz i jak ciężki jest Twój dron. Brzmi urzędowo, ale w praktyce sprowadza się do kilku prostych zasad. Wyjaśniamy je bez żargonu i pokazujemy, która dotyczy właśnie Ciebie.
Najpierw: czym jest kategoria otwarta
Zanim przejdziemy do liter, jedno wyjaśnienie. Loty dronami w Unii Europejskiej, a więc i w Polsce, dzielą się na kategorie ryzyka. Zdecydowana większość amatorów i rekreacyjnych pilotów mieści się w tak zwanej kategorii otwartej, czyli tej o najniższym ryzyku i najprostszych wymaganiach. Obowiązują w niej twarde zasady wspólne dla wszystkich: lot tylko w zasięgu wzroku (VLOS), maksymalnie 120 metrów nad ziemią, dronem lżejszym niż 25 kilogramów i nigdy nad zgromadzeniami ludzi. Dopiero wewnątrz kategorii otwartej pojawiają się trzy podkategorie, A1, A2 i A3, które różnicują zasady zależnie od tego, jak blisko ludzi się znajdujesz i jak ciężki masz sprzęt. To właśnie o nich jest ten tekst. Loty bardziej wymagające (bliżej ludzi, poza zasięgiem wzroku, cięższym sprzętem) należą już do kategorii „szczególnej” i wykraczają poza potrzeby typowego użytkownika.
Klasy dronów C0 do C4, czyli skąd wiesz, co Ci wolno
Żeby zrozumieć podkategorie, trzeba poznać jedno pojęcie: klasę drona. Nowe drony sprzedawane w UE noszą oznaczenie klasy, od C0 do C4, przyklejone do obudowy, które mówi, w których podkategoriach wolno nimi latać. W uproszczeniu: C0 to drony lżejsze niż 250 gramów (seria DJI Mini, Neo, Flip), C1 to drony do 900 gramów, C2 do 4 kilogramów, a C3 i C4 to sprzęt cięższy, do 25 kilogramów. Im niższa klasa i mniejsza masa, tym bliżej ludzi wolno latać i tym mniej formalności. Dlatego oznaczenie klasy to pierwsza rzecz, na którą warto spojrzeć przy zakupie, bo z góry przesądza, jak łatwo będzie Ci latać. Starsze drony bez oznaczenia klasy (tak zwane „legacy”) po zakończeniu okresu przejściowego w styczniu 2024 roku można używać tylko w A1 (jeśli ważą poniżej 250 g) albo w A3.
A1, loty najbliżej ludzi
Podkategoria A1 to loty najbliżej osób, zarezerwowane dla najlżejszego sprzętu. Obejmuje drony klasy C0 (poniżej 250 gramów) oraz C1 (poniżej 900 gramów). To w niej lata większość amatorów, bo właśnie tutaj trafiają popularne drony serii DJI Mini, Neo i Flip. Dla sprzętu poniżej 250 gramów wymagania są minimalne: wystarczy zarejestrować się jako operator i zapoznać z instrukcją, żaden egzamin nie jest potrzebny. Dla cięższej klasy C1 dochodzi bezpłatne szkolenie online i prosty test. Nawet w A1 obowiązuje jednak żelazna zasada: nigdy nie wolno latać nad zgromadzeniami ludzi, a przelotów nad pojedynczymi, postronnymi osobami należy w miarę możliwości unikać. A1 to najprostsza, najbardziej przyjazna początkującym ścieżka i dlatego lekki dron jest najlepszym wyborem na start.
A2, loty w pobliżu ludzi
Podkategoria A2 pozwala latać bliżej osób postronnych niż A3, ale z zachowaniem bezpiecznego dystansu i po spełnieniu dodatkowych wymagań. Dotyczy dronów klasy C2, czyli do 4 kilogramów. Żeby latać w A2, nie wystarczy podstawowe szkolenie, trzeba zdobyć osobny certyfikat kompetencji pilota A2, co wiąże się z dodatkowym egzaminem teoretycznym w autoryzowanym podmiocie oraz zadeklarowaniem samodzielnego przeszkolenia praktycznego. Taki certyfikat jest ważny przez pięć lat. W locie obowiązuje odległość co najmniej 30 metrów od osób postronnych, a przy włączonym trybie niskiej prędkości dystans ten może zostać skrócony do 5 metrów. A2 to już poziom dla kogoś, kto lata cięższym, bardziej zaawansowanym sprzętem i świadomie chce korzystać z większych możliwości, typowy amator z lekkim dronem w ogóle nie musi się tym przejmować.
A3, loty z dala od ludzi
Podkategoria A3 to przeciwieństwo A1: loty w terenie niezabudowanym, z dala od ludzi, przeznaczone dla najcięższego sprzętu w kategorii otwartej (klasy C2, C3 i C4, aż do 25 kilogramów). Zasada jest tu prosta i restrykcyjna: musisz zachować co najmniej 150 metrów odległości od obszarów mieszkalnych, handlowych, przemysłowych i rekreacyjnych, a w miejscu lotu nie mogą znajdować się osoby postronne. Wymagania szkoleniowe są za to łagodniejsze niż w A2, wystarczy to samo bezpłatne szkolenie online i test, co dla cięższych dronów w A1/A3. A3 to naturalna podkategoria dla większych dronów oraz dla starszego sprzętu bez oznaczenia klasy. W praktyce oznacza latanie na otwartych polach i nieużytkach, z dala od zabudowy, czyli dokładnie tam, gdzie i tak najbezpieczniej uczyć się cięższym dronem.
Rejestracja operatora kontra uprawnienia pilota
Na koniec rozprawmy się z pojęciem, które myli najwięcej osób, bo zrozumienie go porządkuje cały temat. To są dwie zupełnie różne rzeczy. Rejestracja operatora to jednorazowy, bezpłatny wpis na stronie drony.gov.pl, którego dokonuje osoba lub firma odpowiadająca za drony (operator). Dostajesz jeden numer, naklejasz go na każdego swojego drona i tyle, to formalność administracyjna, konieczna praktycznie dla każdego drona z kamerą, niezależnie od wagi. Uprawnienia (kompetencje) pilota to coś innego: to potwierdzenie, że umiesz bezpiecznie latać, zdobywane przez szkolenie i test. Dla najlżejszych dronów w A1 żadne uprawnienia nie są wymagane, dla cięższych w A1/A3 wystarczy bezpłatny test online, a dla A2 trzeba zdać dodatkowy, płatny egzamin. Pamiętaj więc: operatorem rejestrujesz się zawsze (gdy dron ma kamerę), a egzamin zdajesz tylko wtedy, gdy wymaga tego klasa drona i sposób latania. Mylenie tych dwóch pojęć sprawia, że ludzie albo niepotrzebnie boją się „egzaminu na drona” przy lekkim Mini, albo przeciwnie, zapominają o obowiązkowej rejestracji.
Jak to wszystko przełożyć na własny wybór
Spójrzmy na to od strony kupującego, bo wtedy robi się prosto. Jeśli jesteś amatorem i chcesz najprostszej możliwej ścieżki, wybierz lekkiego drona poniżej 250 gramów (klasa C0): latasz w A1, bez egzaminu, bez obowiązkowego ubezpieczenia OC, z samą bezpłatną rejestracją operatora. To dlatego cała seria DJI Mini, Neo i Flip jest tak popularna na start. Dopiero gdy sięgasz po cięższy, bardziej zaawansowany sprzęt, w grę wchodzą dodatkowe szkolenia, certyfikat A2 i formalności. Innymi słowy: podkategoria nie jest czymś, co wybierasz w oderwaniu, wynika wprost z masy i klasy drona, który kupujesz, oraz z tego, gdzie chcesz latać. Zanim podejmiesz decyzję, przeczytaj też nasz przewodnik po przepisach dla dronów w Polsce i zestawienie modeli do 250 gramów.